مهسا وی‌پی‌ان و مهسا ان‌جی چگونه با فیلترینگ نامنظم ایران روبه‌رو می‌شوند؟
این بلاگ بر پایه اپیزود ۴۸ پادکست «لایه هفتم» با عنوان «بررسی فنی مهسا وی‌پی‌ان و مهسا ان‌جی» و با اجرا و روایت پویش عزیزالدین تهیه شده است. متن پیش رو، نسخه‌ای فشرده و تحلیلی از گفت‌وگو با مارک پشم‌فروش، فعال حوزه دسترسی به اینترنت، است.
خلاصه تحلیل
تجربه فیلترینگ در ایران میان اپراتورها، مناطق و حتی دو گوشی در یک خانه متفاوت است و هیچ ابزار واحدی اتصال پایدار را تضمین نمی‌کند. مهسا ان‌جی برای اندروید تنظیمات فنی بیشتری در اختیار کاربر می‌گذارد و مهسا وی‌پی‌ان برای آیفون با تجربه‌ای ساده‌تر و تک‌دکمه‌ای در حال توسعه است. هر دو از تنظیمات اهدایی مهسا سرور استفاده می‌کنند و بعضی روش‌های آن‌ها با تکه‌تکه‌کردن بخش آغازین اتصال، شناسایی مقصد توسط سامانه فیلترینگ را دشوارتر می‌سازد.
چرا یک فیلترشکن روی دو گوشی نتیجه یکسانی ندارد؟
فیلترینگ در ایران یک تجربه یکنواخت ایجاد نمی‌کند. یک ابزار ممکن است در یک خانه روی یک گوشی کار کند و روی گوشی دیگر نه؛ یا روی ایرانسل متصل شود اما روی همراه اول یا مبین‌نت از کار بیفتد. بنا بر توضیح مارک پشم‌فروش، شبکه ملی اطلاعات و سامانه‌های فیلترینگ عمداً با اختلال و تنظیمات متفاوت، یافتن یک الگوی ثابت را دشوار می‌کنند.
هر اپراتور سامانه و تنظیمات خاص خود را دارد و پیمانکاران مختلف این زیرساخت‌ها را توسعه داده‌اند. حاصل کار تجربه‌ای است که میان منطقه، استان، اپراتور و زمان تغییر می‌کند. ابزاری که امروز کار می‌کند ممکن است فردا یا برای کاربری دیگر قابل استفاده نباشد.
مهسا نت چه ابزارهایی توسعه داده است؟
تیم مهسا نت چند ابزار برای دسترسی به اینترنت توسعه می‌دهد. دو نام نزدیک به هم در این مجموعه «مهسا ان‌جی وی‌پی‌ان» و «مهسا وی‌پی‌ان» هستند. هر دو برای شرایط ایران ساخته شده‌اند، اما سیستم‌عامل و شیوه استفاده آن‌ها متفاوت است.
نام این پروژه به یاد مهسا امینی انتخاب شده و فعالیت آن از زمان جنبش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ آغاز شده است. تیم توسعه نیز ابزارها را پیوسته به‌روز و با وضعیت فیلترینگ ایران سازگار می‌کند.
تفاوت مهسا وی‌پی‌ان و مهسا ان‌جی چیست؟
مهسا ان‌جی چند سال است برای اندروید منتشر و به‌روزرسانی می‌شود. طبق آمار مطرح‌شده در گفت‌وگو، این برنامه فقط در فروشگاه گوگل نزدیک به دو میلیون نصب داشته و از طریق مخزن کد نیز در دسترس بوده است.
مهسا وی‌پی‌ان نسخه جدیدتری برای آیفون است که هنگام ضبط اپیزود هنوز انتشار عمومی کامل نداشت و از طریق پیوند دعوت آزمایشی نصب می‌شد. تجربه کاربری آن ساده و تک‌دکمه‌ای طراحی شده تا برنامه به‌صورت هوشمند بهترین تنظیم اتصال را انتخاب کند.
مهسا سرور چه نقشی در اتصال دارد؟
هر دو برنامه تنظیمات اتصال خود را از مهسا سرور می‌گیرند. این تنظیمات را داوطلبان اهدا می‌کنند و تنوع آن‌ها باعث می‌شود کاربران مسیرهای متفاوتی برای امتحان‌کردن داشته باشند.
در مهسا ان‌جی، برنامه فهرستی از تنظیمات دریافتی را نمایش می‌دهد و کاربر می‌تواند میان آن‌ها انتخاب کند. مهسا سرور در پشت صحنه تلاش می‌کند تنظیماتی را بفرستد که احتمال کارکردشان برای همان کاربر بیشتر است.
مهسا ان‌جی برای کاربران فنی چه امکاناتی دارد؟
مهسا ان‌جی تنظیمات و روش‌های اتصال متعددی دارد. همین انعطاف ممکن است برای کاربری که با شبکه آشنا نیست گیج‌کننده باشد، اما به کاربران فنی اجازه می‌دهد روش مناسب اپراتور و وضعیت خود را آزمایش کنند.
یکی از گزینه‌ها، تنظیمی برای دسترسی به یوتیوب است که بدون ایجاد تونل و سرور واسطه، بخش آغازین اتصال را به شکلی تغییر می‌دهد که سامانه فیلترینگ نتواند مقصد را به‌آسانی تشخیص دهد. این روش در بعضی وضعیت‌ها و برای بعضی اپراتورها کار می‌کند و هنگام شدت‌گرفتن فیلترینگ ممکن است از کار بیفتد.
تکه‌تکه‌سازی اتصال چگونه فیلترینگ را دشوار می‌کند؟
در آغاز اتصال، نام مقصد در بسته شبکه دیده می‌شود. روش تکه‌تکه‌سازی این بخش را به قطعات کوچک تقسیم می‌کند تا سامانه فیلترینگ نتواند رشته کامل نام وب‌سایت یا مقصد ابزار دورزدن فیلترینگ را در یک بسته بخواند.
پس از عبور این بخش آغازین، ادامه ارتباط لزوماً نیازمند تکه‌تکه‌شدن نیست. همین روش می‌تواند هم برای بازکردن بعضی وب‌سایت‌های شناخته‌شده بدون تونل و هم برای برقراری اتصال به بعضی تنظیماتی به کار رود که روی یک اپراتور مسدود شده‌اند. با این حال، نتیجه به اپراتور و وضعیت لحظه‌ای شبکه وابسته است.
چرا تنوع تنظیمات اهدایی اهمیت دارد؟
صدها اهداکننده تنظیمات متفاوتی را به مهسا سرور می‌فرستند. ممکن است یک تنظیم برای گروهی کار کند و برای گروهی دیگر نه، اما افزایش تعداد اهداکنندگان و تنوع روش‌ها احتمال یافتن یک مسیر قابل استفاده را بالا می‌برد.
این مدل به‌جای یک سرور یا مسیر ثابت، شبکه‌ای از مشارکت‌کنندگان ایجاد می‌کند. در محیطی که فیلترینگ میان اپراتورها و مناطق متفاوت است، همین تنوع یکی از نقاط قوت ابزار محسوب می‌شود.
کاربران خارج از ایران چگونه می‌توانند کمک کنند؟
افراد خارج از ایران می‌توانند ابزارهای اشتراک پهنای باند مانند کاندوئیت، اسنو‌فلیک برای تور و آن‌باندد برای لنترن را اجرا کنند. کاربران فنی همچنین می‌توانند این ابزارها را به‌جای گوشی روی سرور راه‌اندازی کنند.
راه دیگر، ساخت و اهدای تنظیم سرور اوت‌لاین به مهسا سرور است. راهنمای این کار در وب‌سایت مهسا سرور ارائه شده و پس از اهدا، فرد می‌تواند آمار تعداد اتصال‌ها، شهرها و اپراتورهای استفاده‌کننده را ببیند. این مسیر فنی‌تر است، اما راه‌اندازی اوت‌لاین در گفت‌وگو نسبتاً ساده توصیف شده است.
کاربران داخل ایران چه راهبردی داشته باشند؟
هیچ فیلترشکنی در این شرایط معجزه نمی‌کند. توصیه اپیزود این است که فقط ابزارهای معتبر نصب و به‌روز نگه داشته شوند و کاربر بیش از یک روش اتصال در اختیار داشته باشد.
آزمایش روزانه ابزارها اهمیت دارد، چون کارکرد آن‌ها به‌سرعت تغییر می‌کند. نگه‌داشتن چند گزینه، شانس اتصال را در لحظه‌ای که یک روش از کار می‌افتد افزایش می‌دهد.
جمع‌بندی؛ تاب‌آوری از تنوع و مشارکت می‌آید
مهسا وی‌پی‌ان و مهسا ان‌جی مشکل فیلترینگ را برای همیشه حل نمی‌کنند. اهمیت آن‌ها در سازگاری با شرایط ایران، به‌روزرسانی مستمر و شبکه داوطلبانی است که تنظیمات اتصال را زنده نگه می‌دارند.
در برابر سامانه‌ای که اتصال را عمداً نامنظم می‌کند، تنوع ابزارها و مشارکت جمعی می‌تواند احتمال دسترسی را بیشتر کند. کاربر داخل با نصب چند ابزار معتبر و کاربر خارج با اهدای ظرفیت، دو سوی همین زنجیره‌اند.
دعوت به شنیدن اپیزود
در اپیزود ۴۸ پادکست «لایه هفتم»، پویش عزیزالدین با مارک پشم‌فروش درباره آشفتگی فیلترینگ، تفاوت مهسا وی‌پی‌ان و مهسا ان‌جی، روش تکه‌تکه‌سازی اتصال و نقش اهداکنندگان خارج از ایران گفت‌وگو می‌کند.
پرسش‌های متداول
مهسا ان‌جی برای کدام سیستم‌عامل است؟
نسخه توصیف‌شده در اپیزود برای اندروید منتشر شده و تنظیمات فنی متعددی در اختیار کاربر می‌گذارد.
مهسا وی‌پی‌ان چه تفاوتی با مهسا ان‌جی دارد؟
مهسا وی‌پی‌ان نسخه تازه‌تر و ساده‌تری برای آیفون است که تلاش می‌کند اتصال مناسب را خودکار انتخاب کند؛ مهسا ان‌جی برای اندروید کنترل فنی بیشتری می‌دهد.
تکه‌تکه‌سازی اتصال چیست؟
بخش آغازین اتصال را به قطعات کوچک تقسیم می‌کند تا سامانه فیلترینگ نتواند نام کامل مقصد را به‌آسانی در یک بسته شبکه بخواند.
آیا مهسا وی‌پی‌ان همیشه در ایران کار می‌کند؟
نه. اپراتور، منطقه، زمان و شدت فیلترینگ بر نتیجه اثر می‌گذارند و هیچ ابزار واحدی اتصال دائمی را تضمین نمی‌کند.
افراد خارج از ایران چگونه به اتصال کمک کنند؟
می‌توانند ابزارهای اشتراک پهنای باند را اجرا یا تنظیم سرور اوت‌لاین را به مهسا سرور اهدا کنند.
