رستم چگونه خبر، نرم‌افزار و فایل را از ماهواره به خانه می‌رساند؟
این بلاگ بر پایه اپیزود ۴۶ و شماره اضطراری پادکست «لایه هفتم» درباره پروژه رستم، با اجرا و روایت پویش عزیزالدین تهیه شده است. متن پیش رو نسخه‌ای فشرده و تحلیلی از گفت‌وگو با سورنا هاشمی، مدیر پروژه رستم مدیا، است.
خلاصه تحلیل
رستم مجموعه‌ای شامل ابزار اتصال و یک سرویس ارسال داده از ماهواره است. کاربر می‌تواند پخش شبکه را روی حافظه جانبی ضبط و با نرم‌افزار رستم فایل‌های پنهان‌شده در ویدیو را استخراج کند. این فایل‌ها می‌توانند شامل برنامه، به‌روزرسانی، تنظیمات ابزارهای اتصال، ویدیو و آموزش باشند. قابلیت دکمه قرمز نیز برای تلویزیون‌های دارای گیرنده داخلی طراحی شده تا دسترسی نزدیک به زمان واقعی به محتوای حدود ۱۰۰ وب‌سایت و حساب فیلترشده را بدون مراحل استخراج فایل فراهم کند.
چرا دریافت آفلاین اطلاعات به یک ضرورت تبدیل شده است؟
اختلال شدید پس از بازگشت نسبی اینترنت نشان می‌دهد که اتصال آزاد و پایدار همچنان تضمین‌شده نیست. تجربه بیش از دو هفته قطع کامل نیز وابستگی مطلق به شبکه‌ای را که اختیارش در دست کاربر نیست به یک خطر تبدیل کرده است.
رستم در کنار ابزارهایی مانند توشه و سنو یک مسیر موازی پیشنهاد می‌کند: دریافت فایل و اطلاعات از ماهواره معمولی و در بعضی تلویزیون‌ها، مرور خبرهای وب از طریق همان شبکه.
نام رستم چه ارتباطی با فیلترینگ دارد؟
سورنا هاشمی نام پروژه را به گذر رستم از هفت‌خوان پیوند می‌دهد. این مجموعه یک چتر مقابله با فیلترینگ است که یک بخش آن ابزار اتصال رستم و بخش دیگر رستم مدیا برای ارسال داده از ماهواره است.
هدف ترکیب این دو بخش آن است که هم مسیر اتصال و هم مسیر دریافت مستقل اطلاعات در اختیار کاربران قرار گیرد.
چگونه فایل‌های رستم را از ماهواره دریافت کنیم؟
کاربر ابتدا باید نرم‌افزار رستم را دریافت و نصب کند. سپس شبکه روی ماهواره یاه‌ست، فرکانس ۱۱۷۶۶، قطبش عمودی و نرخ نماد ۲۷۵۰۰ پیدا می‌شود. برای گرفتن محتوای روزانه، حدود دو تا سه ساعت از پخش شبکه روی حافظه جانبی ضبط می‌شود.
پس از اتصال حافظه به رایانه و اجرای نرم‌افزار، فایل‌هایی که در ویدیوی ضبط‌شده پنهان شده‌اند استخراج می‌شوند. این فرایند شبیه ضبط یک برنامه تلویزیونی است، با این تفاوت که خروجی نهایی مجموعه‌ای از فایل‌های دیجیتال است.
رستم چه نوع فایل‌هایی می‌تواند ارسال کند؟
طبق توضیح مهمان، محدودیت خاصی برای نوع فایل وجود ندارد. بسته روزانه می‌تواند شامل برنامه اندرویدی، نسخه به‌روزرسانی، تنظیمات و نمایه‌های ابزارهای عبور از فیلترینگ، خود برنامه‌ها، ویدیو و محتوای آموزشی باشد.
انتخاب فایل‌ها بر اساس شرایط روز و نیاز کاربران انجام می‌شود. کاربران نیز می‌توانند از مسیرهای اجتماعی رستم درخواست فایل خاصی را مطرح کنند تا در صورت امکان در برنامه‌های بعدی قرار گیرد.
نرم‌افزار رستم چه ویژگی امنیتی دارد؟
سورنا هاشمی می‌گوید نرم‌افزار رستم متن‌باز است و قرار بود به‌زودی از سوی شرکت‌های مستقل ارزیابی امنیتی شود. متن‌بازبودن امکان بررسی کد را فراهم می‌کند، اما خود اپیزود نتیجه‌ای از ارزیابی مستقل ارائه نمی‌دهد.
بنابراین این ویژگی باید دقیقاً در همان حد بیان شود: امکان بررسی وجود دارد و صحت‌سنجی مستقل در زمان گفت‌وگو برنامه‌ریزی شده بود.
دکمه قرمز رستم چگونه خبرهای وب را روی تلویزیون نشان می‌دهد؟
بعضی تلویزیون‌های موجود در ایران گیرنده ماهواره داخلی و دکمه‌های رنگی روی کنترل دارند. کاربر پس از رفتن به شبکه رستم می‌تواند دکمه قرمز را فشار دهد و از مرورگر طراحی‌شده برای این خدمت استفاده کند.
طبق اپیزود، این بخش محتوای نزدیک به زمان واقعی حدود ۱۰۰ وب‌سایت فیلترشده، شبکه‌های اجتماعی و حساب‌های مرتبط با جامعه مدنی ایران را در دسترس قرار می‌دهد. مزیت آن حذف حافظه جانبی، رایانه و مراحل استخراج برای کاربری است که فقط می‌خواهد خبرها را بخواند.
آیا دکمه قرمز همان تله‌تکست است؟
مهمان این قابلیت را تله‌تکست نمی‌داند، هرچند شباهت ظاهری وجود دارد. تفاوت ادعا شده در این است که کاربر محتوایی نزدیک به نسخه برخط وب‌سایت‌ها را با مرورگر تلویزیونی و بدون مراحل فنی اضافی می‌بیند.
این دسترسی برای افرادی اهمیت دارد که رایانه، لپ‌تاپ یا دانش فنی لازم برای جابه‌جایی و استخراج فایل را ندارند.
مرورگر سنو چگونه محتوا را در شبکه داخلی پخش می‌کند؟
بخش دیگری که در زمان ضبط هنوز در حال توسعه بود، اشتراک محتوای دریافت‌شده روی شبکه ملی اطلاعات است. قرار بود مرورگر سنو محتوا را روی دستگاه نگه دارد و کاربران بدون اتصال به اینترنت جهانی آن را از یکدیگر دریافت کنند.
در گفت‌وگو این سازوکار به شیوه‌های همتا‌به‌همتا و توزیع محتوا میان کاربران سنو تشبیه می‌شود. مهمان پیش‌بینی می‌کرد این قابلیت حدود یک ماه بعد قابل بهره‌برداری شود؛ بنابراین نباید آن را به‌عنوان امکان آماده در زمان ضبط معرفی کرد.
جمع‌بندی؛ رستم دو سطح دسترسی برای دو گروه کاربر می‌سازد
روش کلاسیک رستم برای کاربری است که می‌تواند چند ساعت پخش را ضبط و فایل‌ها را روی رایانه استخراج کند. دکمه قرمز مسیر ساده‌تری برای خواندن خبر روی تلویزیون دارای گیرنده داخلی ارائه می‌دهد.
مرورگر سینا نیز در صورت تکمیل می‌تواند محتوای دریافت‌شده را در شبکه داخلی میان کاربران توزیع کند. این سه سطح در کنار هم تلاش می‌کنند وابستگی دریافت اطلاعات به اینترنت جهانی را کاهش دهند.
دعوت به شنیدن اپیزود
در اپیزود ۴۶ و شماره اضطراری پادکست «لایه هفتم»، پویش عزیزالدین با سورنا هاشمی درباره دریافت فایل از شبکه رستم، قابلیت دکمه قرمز و طرح توزیع محتوا با مرورگر سینا گفت‌وگو می‌کند.
پرسش‌های متداول
فرکانس دریافت شبکه رستم چیست؟
طبق اپیزود، شبکه روی ماهواره یاه‌ست، فرکانس ۱۱۷۶۶، قطبش عمودی و نرخ نماد ۲۷۵۰۰ دریافت می‌شود.
برای استخراج فایل‌های رستم چه باید کرد؟
حدود دو تا سه ساعت از پخش را روی حافظه جانبی ضبط کنید، آن را به رایانه وصل کنید و فایل‌ها را با نرم‌افزار رستم استخراج کنید.
دکمه قرمز روی چه تلویزیون‌هایی کار می‌کند؟
این قابلیت برای تلویزیون‌هایی مطرح شده است که گیرنده ماهواره داخلی و دکمه‌های رنگی روی کنترل دارند.
آیا نرم‌افزار رستم ارزیابی امنیتی شده بود؟
در زمان گفت‌وگو نرم‌افزار متن‌باز معرفی شد و ارزیابی مستقل برای آینده برنامه‌ریزی شده بود، اما نتیجه‌ای در اسکریپت ارائه نشده است.
آیا مرورگر سینا هنگام ضبط اپیزود آماده بود؟
نه. این قابلیت در حال توسعه بود و مهمان بهره‌برداری از آن را برای حدود یک ماه بعد پیش‌بینی می‌کرد.
